کوه رَضْوی: تفاوت میان نسخه‌ها

| مداخل مرتبط = [[کوه رضوی در حدیث]] - [[کوه رضوی در تاریخ اسلامی]] - [[کوه رضوی در معارف مهدویت]]

== مقدمه ==

*"رَضْوی" نخستین کوه از کوه‏‌های "تهامه"، در یک منزلی "[[ینبع]]" و هفت منزلی "[[مدینه]]" است<ref> ر. ک: طریحی، مجمع البحرین، ج ۱، ص ۱۸۸</ref>. از این کوه در [[روایات]] سخن به میان آمده و آن‏جا [[جایگاه]] [[ارواح]] [[مؤمنان]] در عالم [[برزخ]] یاد شده است<ref> محمد باقر مجلسی، بحار الانوار، ج ۶، ص ۲۴۳</ref>. همچنین در برخی [[روایات]]، [[محل زندگی]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} در [[دوران غیبت]] شمرده شده است<ref>[[شیخ طوسی]]، کتاب الغیبة، ص ۱۶۳.</ref>.  

* افزون بر [[روایات]]، در فرازهایی از [[دعای ندبه]] نیز چنین می‌‏خوانیم: "ای کاش می‌‏دانستم کجا استقرار داری و در کدام سرزمین تو را بجویم؟ آیا در کوه رَضْوی هستی یا غیر آن؟ ...."<ref>{{عربی|" لَيْتَ‏ شِعْرِي‏ أَيْنَ‏ اسْتَقَرَّتْ‏ بِكَ‏ النَّوَى‏ بَلْ أَيُّ أَرْضٍ تُقِلُّكَ أَوْ ثَرَى أَ بِرَضْوَى أَمْ غَيْرِهَا‏‏"}}، سید بن طاووس، الاقبال، ص ۲۹۸.</ref> همین ذهنیت درباره [[غیبت]] [[امام مهدی|مهدی]] {{ع}} در این کوه، باعث شد کسانی که در مسأله "[[مهدویت]]" دچار [[انحراف]] شده‏‌اند، [[مهدی]] موهوم خود را در این کوه [[غایب]] بدانند<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص ۳۶۳.</ref>.

== احتمالات درباره [[ذی طوی]] و [[رضوی]] ==

* دربارۀ فراز [[دعای ندبه]] {{متن حدیث|أَبِرَضْوَی أَمْ غَیْرِهَا أَمْ ذِی طُوًی}} چند احتمال وجود دارد:

# روایاتی آمده است که [[حضرت مهدی]] {{ع}} در [[ذی طوی]] غیبتی دارد<ref>الغیبه نعمانی، ص ۲۹: {{متن حدیث|عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ {{ع}}أَنَّهُ قَالَ: یَکُونُ لِصَاحِبِ هَذَا الْأَمْرِ غَیْبَةٌ فِی بَعْضِ هَذِهِ الشِّعَابِ وَ أَوْمَأَ بِیَدِهِ إِلَی نَاحِیَةِ ذِی طُوًی حَتَّی إِذَا کَانَ قَبْلَ خُرُوجِهِ...}}</ref> و اواخر [[غیبت]] و نزدیک [[ظهور]] از آنجا فرود خواهد آمد<ref>الغیبه نعمانی، ص ۱۷۱: {{متن حدیث|عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ الْبَاقِرِ {{ع}}: أَنَّ الْقَائِمَ یَهْبِطُ مِنْ ثَنِیَّةِ ذِی طُوًی فِی عِدَّةِ أَهْلِ بَدْرٍ ثَلَاثِمِائَةٍ وَ ثَلَاثَةَ عَشَرَ رَجُلًا...}}</ref> و این منافاتی با معلوم نبودن مکان ایشان ندارد، چراکه [[دعای ندبه]] غیر از [[رضوی]] و [[ذی طوی]] اضافه کرده که ممکن است، [[حضرت مهدی]] در جاهای دیگر هم استقرار داشته باشد<ref>ر. ک: [[محمد تقی شوشتری|شوشتری، محمد تقی]]، [[دعای ندبه در اسناد (مقاله)|دعای ندبه در اسناد]]، ص ۲۱؛ [[سید جعفر موسوی‌نسب|سید جعفر موسوی‌نسب]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص۳۵۶-۳۶۱؛ [[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور، علی اکبر]]، [[با دعای ندبه در پگاه جمعه (کتاب)|با دعای ندبه در پگاه جمعه]]، ص ۷۱-۷۴.</ref>؛ لذا [[امام]] {{ع}} در [[ذی طوی]] و [[رضوی]] منزل ندارند و این دو مکان به جهت تقدّس و تبرّک در [[دعای ندبه]] ذکر شده و [[حضرت]] {{ع}} در این دو مکان زیاد تردّد دارند. ولی این بدان معنا نیست که [[حضرت]] در کوه [[رَضْوی]] یا در منطقۀ [[ذی طوی]] مخفی است، بلکه معنایی کنایی دارد به این معنا که برای [[حضرت]] هیچ مکان معینی نیست.  

# ممکن است اشاره به این نکته باشد که فِرَق منقرض شدۀ [[کیسانیه]]<ref>کیسانیه فِرَق متعددی بوده‌اند: فرقه‌ای می‌‌گفتند محمّد حنفیه نمرده و غیبت کرده و جایش معلوم نیست. فرقه‌ای می‌‌گفتند: در جبال رضوی مقیم شده و فرقه دیگر گفتند او از جهان رفته و فرزندش عبداللّه ابوهاشم بعد از او قائم مقامش شد. بالجمله فرق و اختلافات زیاد داشتند و آنها که گفتند در کوه رضوی است یک فرقه از کیسانیه بوده‌اند. فرق الشیعه نوبختی، ص ۲۶-۳۶؛ التبصیر، ص ۳۴-۳۸.</ref> [[عقیده]] داشته‌اند [[محمد حنفیه]] در آنها اقامت گزیده، تحت تصرّف [[امام مهدی]] {{ع}} و محلّ تردّد آن [[حضرت]] است<ref>ر. ک: [[سید جعفر موسوی‌نسب|سید جعفر موسوی‌نسب]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص۳۵۶-۳۶۱؛ [[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور، علی اکبر]]، [[با دعای ندبه در پگاه جمعه (کتاب)|با دعای ندبه در پگاه جمعه]]، ص ۷۱-۷۴.</ref>.

# مقصود از [[ذی طوی]] مکّۀ مکرّمه و [[رَضْوی]] مدینۀ منورّه باشد<ref>ر. ک: [[لطف‌الله صافی گلپایگانی|صافی گلپایگانی، لطف‌الله]]، [[فروغ ولایت در دعای ندبه (کتاب)|فروغ ولایت در دعای ندبه]]، [[سلسله مباحث امامت و مهدویت ج۱ (کتاب)|سلسله مباحث امامت و مهدویت]]، ج۱، ص۳۸۹-۳۹۲؛ [[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص ۴۹۵.</ref>.

== کوه رضوی در با دعای ندبه در پگاه جمعه ==

# در [[حدیث]] دیگری فرمود: "[[رضوی]] از کوه‌های [[بهشت]] است"<ref>سمهودی، نورالدین، وفاء الوفاء بأخبار دارالمصطفی، ج۴، ص۱۲۱۹.</ref>.

# [[امام صادق]] {{ع}} چون وارد سرزمین "رَوحا" شد، نگاهی به کوه آن نمود که مشرف بر دشت روحا بود، به [[عبدالأعلی مولی آل سام]] که در محضر آن [[حضرت]] بود، فرمود: این کوه را می‌بینی؟ این کوه "[[رضوی]]" نامیده می‌شود، از کوه‌های [[فارس]] بود، چون ما را [[دوست]] داشت، [[خداوند]] آن را به سوی ما انتقال داد. از هرگونه درخت میوه در آن هست. چه [[پناهگاه]] خوبی است برای شخص نگران و بیمناک. این جمله را دو بار تکرار کرد و سپس فرمود: "برای [[صاحب]] این امر در این کوه [[دو غیبت]] است، یکی کوتاه و دیگری طولانی"<ref>{{متن حدیث|أَمَا إِنَّ لِصَاحِبِ هَذَا الْأَمْرِ فِيهِ غَيْبَتَيْنِ وَاحِدَةٌ قَصِيرَةٌ وَ الْأُخْرَى طَوِيلَةٌ}}؛ طوسی، محمد بن حسن، الغیبة، ص۱۶۳.</ref>.

# [[امام سجاد|امام زین‌العابدین]] {{ع}} در ضمن یک [[حدیث]] طولانی از آمدن [[جبرئیل امین]] [[در آستانه ظهور]] به محضر آن [[حضرت]] سخن گفته، در پایان می‌فرماید:آنگاه اسبی را که [[براق]] نامیده می‌شود به حضور ایشان می‌آورد. [[قائم]] {{ع}} بر آن سوار می‌شود، سپس به سوی [[کوه رضوی]] حرکت می‌کند<ref>{{متن حدیث|وَ يَجِيئُهُ بِفَرَسٍ يُقَالُ لَهُ الْبُرَاقُ فَيَرْكَبُهُ ثُمَّ يَأْتِي إِلَى جَبَلِ رَضْوَى}}؛ مجلسی، محمد باقر، بحارالأنوار، ج۵۲، ص۳۰۶.</ref>. آنگاه از گرد آمدن ۳۱۳ تن از [[یاران خاصّ]] و آغاز [[دعوت]] [[اعلام ظهور]] به تفصیل سخن می‌گوید

# [[امام صادق]] {{ع}} در ضمن یک [[حدیث]] طولانی از گرد آمدن [[ارواح]] [[مؤمنان]] در گلستان "[[رضوی]]" سخن گفته، در پایان می‌فرماید: "سپس [[روح]] [[مؤمن]] در گلستان "[[رضوی]]" با [[آل محمد]] {{عم}} [[دیدار]] می‌کند، از [[خوراک]] آنها می‌خورد، از نوشیدنی‌های آنان می‌نوشد، در محافل آنها با آنها هم صحبت می‌شود تا روزی که [[قائم]] [[اهل‌بیت]] [[قیام]] کند. هنگامی که [[قائم]] ما [[قیام]] نمود، [[خداوند]] آنها را برمی‌انگیزاند، پس همگی به حضور آن [[حضرت]] می‌رسند و دسته دسته به دعوتش لبیک می‌گویند"<ref>{{متن حدیث|ثُمَّ يَزُورُ آلَ مُحَمَّدٍ فِي جِنَانِ رَضْوَى فَيَأْكُلُ مَعَهُمْ مِنْ طَعَامِهِمْ وَ يَشْرَبُ مَعَهُمْ مِنْ شَرَابِهِمْ وَ يَتَحَدَّثُ مَعَهُمْ فِي مَجَالِسِهِمْ حَتَّى يَقُومَ قَائِمُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَإِذَا قَامَ قَائِمُنَا بَعَثَهُمُ اللَّهُ فَأَقْبَلُوا مَعَهُ يُلَبُّونَ زُمَراً زُمَراً}}؛ مجلسی، محمد باقر، بحارالأنوار، ج۶، ص۱۹۸؛ ج۵۳، ص۹۷.</ref>.

* از [[حدیث]] اول و دوم [[فضیلت]] و [[قداست]] [[کوه رضوی]] استفاده می‌شود.

* [[حدیث]] سوم به صراحت دلالت می‌کند. بر این که [[حضرت]] بقیة‌الله {{ع}} در [[غیبت صغری]] و کبری، قسمتی از [[عمر]] مبارکش را در [[کوه رضوی]] سپری می‌کند.

* از [[حدیث]] چهارم استفاده می‌شود که آن [[مصلح جهانی]] [[در آستانه ظهور]] نیز بر [[کوه رضوی]] می‌گذرد و از آنجا به سوی [[مکه معظمه]] عزیمت می‌نماید.

* از [[حدیث]] پنجم نیز استفاده می‌شود که شماری از [[یاران]] آن [[حضرت]] در این کوه از [[نعمت‌های پروردگار]] متنعّم هستند، تا به [[هنگام ظهور]] آن [[حضرت]] [[رجعت]] نموده، دامن [[خدمت]] به کمر بسته، [[اوامر]] حضرتش را مو به مو [[اجرا]] نمایند<ref>[[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور، علی اکبر]]، [[با دعای ندبه در پگاه جمعه (کتاب)|با دعای ندبه در پگاه جمعه]]، ص ۹۶-۹۹.</ref>.