ولادت امام علی: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۳ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۴۲

ولادت امام علی(ع) در سیزده رجب سی سال پس از عام الفیل در کعبه روی داد، مکانی که نه قبل از آن و نه بعد از آن کسی در آن به دنیا نیامده است و این به سبب بزرگداشت آن حضرت و مقام اوست. البته برخی به دلیل کینه و دشمنی نسبت به امیرالمؤمنین (ع)، این فضیلت را برای دیگری برشمرده و در این فضیلت تشکیک کرده‌اند، ولی این فضیلت به واسطه اخباری از منابع شیعه و اهل سنت، فقط برای امام علی (ع) قابل اثبات است.

ولادت

در مورد روز ولادت امیر مؤمنان(ع) اختلاف قابل توجهی نیست. آن حضرت در روز جمعه، سیزدهم ماه رجب و سی سال پس از عام الفیل، یعنی ده سال پیش از بعثت رسول خدا(ص) داخل کعبه^[۱] به دنیا آمد. شیخ صدوق و شیخ طوسی و دیگر دانشمندان با اسناد مختلف چگونگی این ماجرا و شکافته شدن دیوار کعبه و ورود مادر مکرم امیرالمؤمنین(ع) به درون کعبه را روایت کرده‌اند^[۲]. از آثار جامع درباره مکان ولادت حضرت علی(ع) کتاب «علی ولید الکعبه»^[۳] است.

مسعودی تولد امام را در کعبه دانسته^[۴] و حاکم نیشابوری، بر این مطلب ادعای تواتر کرده است^[۵]. پیش از حاکم، ابن قفال شافعی^[۶] و بعد از او ابن مغازلی^[۷] و مورخان و محدثان بسیاری^[۸] به گزارش تفصیلی تولد آن حضرت در داخل کعبه پرداخته اند. سید حمیری از شعرای شیعه نیز در مدح ولادت آن حضرت در داخل کعبه چنین سروده است:

وَلَدَتْهُ في حَرَمِ الإِلٰهِ وَاَمْنِهِ

وَالْبَيْتِ حَيْثُ فَنٰاءُهُ وَ الْمَسْجَدُ^[۹]

شیخ مفید گوید: قبل و بعد آن حضرت، کسی جز او داخل کعبه متولد نشد^[۱۰]. نخستین بار خلیفة بن خیاط^[۱۱] و برخی دیگر^[۱۲] تولد آن حضرت را داخل شعب ابی طالب نقل کرده‌اند که افزون بر ضعف روایات آن^[۱۳]، با مکان ولادت رسول خدا(ص) در شعب^[۱۴] اشتباه شده است. برخی درباره علت ورود فاطمه بنت اسد به داخل کعبه گفته‌اند که چون درد زایمان وی فرا رسید، برای زایمانی آسان داخل کعبه شد^[۱۵]؛ و برخی نیز بر آن‌اند که با کمک و راهنمایی ابوطالب وارد کعبه شد^[۱۶]. رسول خدا(ص) سپس مولود کعبه را با شادمانی در آغوش گرفت^[۱۷] و ابوطالب به شکرانه آن، طواف کرد و تعدادی شتر و گوسفند برای اطعام اهل مکه ذبح نمود^[۱۸].^[۱۹]

شرح ولادت علی (ع) در کعبه

امام علی (ع) ۲۳ سال قبل از هجرت، در روز جمعه ۱۳ رجب سال ۳۰ عام الفیل در مکّه مکرمه در مسجد الحرام درون خانه خدا دیده به جهان گشود، پیش از او هیچ کس در خانه خدا تولد نیافته بود و خدای تبارک و تعالی وی را به جهت شکوه و جلال و مقام و رتبه و برای ارج و احترامش، از این فضیلت برخوردار ساخت^[۲۰]. از یزید بن قعنب نقل شده گفت: من به اتفاق عباس بن عبد المطلب و جمعی از قبیله عبد العزّی کنار خانه خدا نشسته بودیم ناگهان فاطمه بنت اسد مادر امیر مؤمنان (ع) که ۹ ماه به وی باردار و درد زایمان بر او عارض شده بود، وارد مسجد شد و عرضه داشت: پروردگارا! من به ذات مقدست و پیامبران و کتب آسمانی‌ات ایمان داشته و به سخن جدّم ابراهیم خلیل (ع) اعتقاد دارم. هم او بود که خانه ویرانه‌ات را بنا نهاد. تو را به حق آن کس که این خانه را بنا نهاد و به حق کودکی که بدان بار دارم سوگند! ولادت این فرزند را بر من آسان گردان.

یزید می‌گوید: دیدم خانه کعبه از ناحیه پشت شکافته شد و فاطمه وارد آن گردید و از دیدگان ما نهان شد و سپس دیوار خانه به هم متصل شد، ما به پا خاسته و تلاش کردیم قفل در را باز کنیم، ولی تلاشمان بی‌نتیجه ماند و در باز نشد، دانستیم در این ماجرا راز و رمزی الهی نهفته است و آن بانو روز چهارم در حالی که دست امیر مؤمنان علی بن ابی طالب (ع) را در دست داشت از خانه کعبه خارج شد^[۲۱]. فردی به سرعت این خبر را به ابو طالب و خاندان او مژده داد، همگی با چهره‌های خندان و شتابان از راه رسیدند. پیشاپیش همه پیامبر اکرم (ص) در حرکت بود که علی را در آغوش گرفت و به خانه ابو طالب برد ـ در آن برهه رسول گرامی از زمان ازدواج با حضرت خدیجه در خانه عمویش بسر می‌برد ـ در ذهن ابو طالب خطور کرد که نوزادش را «علی» بنامد و چنین کرد و به میمنت ولادت این نوزاد مبارک ولیمه‌ای ترتیب داد و شتران زیادی ذبح کرد^[۲۲].^[۲۳]

شمار انبوهی از دانشمندان، راویان و محدّثان بر این نکته تأکید کرده، ادیبان و شاعران درباره آن شعر سروده‌اند. این مطلب در کتاب‌های شیعه و سنّی به صورت مستفیض آمده است. چنان که حاکم نیشابوری و گروهی دیگر گفته‌اند: اخبار متواتر است که فاطمه بنت اسد، امیر المؤمنین علی بن ابی طالب را در درون خانه کعبه به دنیا آورد... شماری از دانشمندان و مورّخان تصریح کرده‌اند که احدی غیر از او در خانه کعبه متولّد نشده است^[۲۴].^[۲۵]

عظمت ولادت علی (ع) در کعبه از نگاه بزرگان

شیخ مفید: امیرالمؤمنین (ع) سال سی‌ام عام‌الفیل در شهر مکه و در خانه خدا به دنیا آمد. هیچ مولودی پیش از او و بعد از او در خانه خدا متولد نشده و نمی‌شود. این پیشامد بدان سبب بوده که خدای متعال آن جناب را گرامی داشته و احترام کرده است^[۲۶].
ابن صباغ مالکی: تولد علی (ع) در مکه مشرفه، در داخل بیت‌الحرام، در جمعه سیزدهم رجب اتفاق افتاد و عظمت این ولادت چنان بالاست که قبل از حضرت علی (ع) کسی در میان خانه خدا به دنیا نیامده بود و این فضیلتی بود که خداوند به علی (ع) و مادرش فاطمه بنت اسد اختصاص داده بود^[۲۷].
اربلی: حضرت علی (ع) در مکه معظمه، در خانه کعبه، در روز جمعه سیزدهم رجب المرجب متولد شد. کسی غیر از آن حضرت در خانه کعبه متولد نشده است. این، فضیلت و شرفی است که خداوند به جهت اعتلای‌شان مکان آن حضرت، مخصوص او گردانیده است^[۲۸].
شیخ عباس قمی: این فضیلت از خصایص آن حضرت است؛ چه اشرف بقاع، حرم مکه است و اشرف مواضع حرم، مسجد، و احدی غیر از امیرالمؤمنین در چنین مکانی متولد نشده است. مولودی که در سید ایام که روز جمعه باشد در ماه حرام ماه رجب، سوای علی (ع) اب‌الائمه به دنیا نیامده است^[۲۹].^[۳۰]

پرسش‌های وابسته

امام علی در چه زمان و مکانی متولد شد؟ (پرسش)

منابع

عاملی، سید جعفر مرتضی، سیرت جاودانه ج۱
حکیم، سید منذر، ‌پیشوایان هدایت ج۲
پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، تاریخ اسلام بخش اول ج۲
مظفری ورسی، حیدر، مادران چهارده معصوم

پانویس

↑ کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۵۲؛ مسعودی، مروج الذهب، ج۲، ص۳۴۹؛ مفید، الارشاد، ج۱، ص۵.
↑ صدوق، الامالی، ص۱۳۲، مجلس ۲۷؛ همو، معانی الاخبار، ص۶۲؛ همو، علل الشرائع، ج۱، ص۱۳۵ ۱۳۶؛ طوسی، الامالی، ص۷۰۶-۷۰۷؛ فتال نیشابوری، روضة الواعظین، ج۱، ص۷۶-۷۷؛ طبری آملی شیعی، بشاره المصطفی، ص۷-۸.
↑ ر.ک: اردوبادی، علی ولید الکعبه؛ یگانه مولود کعبه، ترجمه عربی.
↑ مسعودی، مروج الذهب، ج۲، ص۳۴۹.
↑ حاکم نیشابوری، المستدرک، ج۳، ص۴۸۳.
↑ ابن قفال، فضائل امیر المؤمنین (ع)، به نقل از: شوشتری، احقاق الحق، ج۷، ص۴۹۸.
↑ ابن مغازلی، مناقب علی بن ابی طالب(ع)، ص۷.
↑ برای نمونه ر.ک: ابن جوزی، تذکرة الخواص، ص۲۰؛ شافعی گنجی، کفایة الطالب، ص۴۰۷؛ زرندی، نظم درر السمطین، ص۸۰؛ ابن صباغ، الفصول المهمة، ص۱۴.
↑ ابن شهر آشوب، مناقب، ج۲، ص۱۷۵. مادرش او را در حرم امـن الهی به دنیا آورد، که خانه آستانه و سجده‌گاه اوست.
↑ مفید، الارشاد، ج۱، ص۵.
↑ خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۱۲۰.
↑ ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۴۲، ص۵۷۵.
↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۸۰۷؛ ذهبی، تاریخ الإسلام، ج۱۰، ص۳۰۲؛ صالحی شامی، سبل الهدی، ج۱، ص۱۷۹.
↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۳۰.
↑ فتال نیشابوری، روضة الواعظین، ص۸۱.
↑ فتال نیشابوری، روضة الواعظین، ص۸۱.
↑ اربلی، کشف الغمه، ج۱، ص۱۹؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۱۳، ص۲۰۸.
↑ ابن شهرآشوب، مناقب، ج۲، ص۷۴.
↑ پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، تاریخ اسلام بخش اول ج۲، ص ۱۵.
↑ خصائص امیر المؤمنین از سید رضی، ص۳۹؛ الغدیر علامه امینی، ج۶، ص۲۲؛ مستدرک حاکم نیشابوری، ج۳، ص۴۸۳؛ کفایه حافظ کنجی شافعی خریدة الغیبیة فی شرح قصیدة العینیة آلوسی، صاحب تفسیر، مروج الذهب مسعودی، سیره نبوی، موسوعة التاریخ الاسلامی، ص۳۰۶ ـ ۳۱۰.
↑ علل الشرایع صدوق، ص۵۶؛ روضة الواعظین فتّال نیشابوری، ص۶۷؛ بحار الانوار، ج۳۵، ص۸؛ کشف الغمه اربلی، ج۱، ص۸۲.
↑ بحار الانوار، ج۳۵، ص۱۸.
↑ حکیم، سید منذر، ‌پیشوایان هدایت ج۲، ص ۶۳.
↑ بنگرید: مستدرک حاکم، ج۳، ص۴۸۳؛ الفصول المهمه، ص۱۲؛ کفایة الطالب، ص۴۰۶؛ مناقب ابن مغازلی، ص۷؛ اسد الغابه، ج۴، ص۳۱؛ سیره حلبی، ج۱، ص۱۳۹؛ تذکرة الخواص، ص۱۰؛ الغدیر، ج۶، ص۲۲- ۴۸.
↑ عاملی، سید جعفر مرتضی، سیرت جاودانه ج۱، ص۲۳۶.
↑ ارشاد مفید، ص۸.
↑ الفصول المهمه، ص۳۰.
↑ کشف الغمه، ج۱، ص۸۱.
↑ منتهی الآمال، ج۱، ص۲۷۴.
↑ مظفری ورسی، حیدر، مادران چهارده معصوم، ص۷۷.

[1] کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۵۲؛ مسعودی، مروج الذهب، ج۲، ص۳۴۹؛ مفید، الارشاد، ج۱، ص۵.

[2] صدوق، الامالی، ص۱۳۲، مجلس ۲۷؛ همو، معانی الاخبار، ص۶۲؛ همو، علل الشرائع، ج۱، ص۱۳۵ ۱۳۶؛ طوسی، الامالی، ص۷۰۶-۷۰۷؛ فتال نیشابوری، روضة الواعظین، ج۱، ص۷۶-۷۷؛ طبری آملی شیعی، بشاره المصطفی، ص۷-۸.

[3] ر.ک: اردوبادی، علی ولید الکعبه؛ یگانه مولود کعبه، ترجمه عربی.

[4] مسعودی، مروج الذهب، ج۲، ص۳۴۹.

[5] حاکم نیشابوری، المستدرک، ج۳، ص۴۸۳.

[6] ابن قفال، فضائل امیر المؤمنین (ع)، به نقل از: شوشتری، احقاق الحق، ج۷، ص۴۹۸.

[7] ابن مغازلی، مناقب علی بن ابی طالب(ع)، ص۷.

[8] برای نمونه ر.ک: ابن جوزی، تذکرة الخواص، ص۲۰؛ شافعی گنجی، کفایة الطالب، ص۴۰۷؛ زرندی، نظم درر السمطین، ص۸۰؛ ابن صباغ، الفصول المهمة، ص۱۴.

[9] ابن شهر آشوب، مناقب، ج۲، ص۱۷۵. مادرش او را در حرم امـن الهی به دنیا آورد، که خانه آستانه و سجده‌گاه اوست.

[10] مفید، الارشاد، ج۱، ص۵.

[11] خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۱۲۰.

[12] ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۴۲، ص۵۷۵.

[13] ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۸۰۷؛ ذهبی، تاریخ الإسلام، ج۱۰، ص۳۰۲؛ صالحی شامی، سبل الهدی، ج۱، ص۱۷۹.

[14] ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۳۰.

[15] فتال نیشابوری، روضة الواعظین، ص۸۱.

[16] فتال نیشابوری، روضة الواعظین، ص۸۱.

[17] اربلی، کشف الغمه، ج۱، ص۱۹؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۱۳، ص۲۰۸.

[18] ابن شهرآشوب، مناقب، ج۲، ص۷۴.

[19] پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، تاریخ اسلام بخش اول ج۲، ص ۱۵.

[20] خصائص امیر المؤمنین از سید رضی، ص۳۹؛ الغدیر علامه امینی، ج۶، ص۲۲؛ مستدرک حاکم نیشابوری، ج۳، ص۴۸۳؛ کفایه حافظ کنجی شافعی خریدة الغیبیة فی شرح قصیدة العینیة آلوسی، صاحب تفسیر، مروج الذهب مسعودی، سیره نبوی، موسوعة التاریخ الاسلامی، ص۳۰۶ ـ ۳۱۰.

[21] علل الشرایع صدوق، ص۵۶؛ روضة الواعظین فتّال نیشابوری، ص۶۷؛ بحار الانوار، ج۳۵، ص۸؛ کشف الغمه اربلی، ج۱، ص۸۲.

[22] بحار الانوار، ج۳۵، ص۱۸.

[23] حکیم، سید منذر، ‌پیشوایان هدایت ج۲، ص ۶۳.

[24] بنگرید: مستدرک حاکم، ج۳، ص۴۸۳؛ الفصول المهمه، ص۱۲؛ کفایة الطالب، ص۴۰۶؛ مناقب ابن مغازلی، ص۷؛ اسد الغابه، ج۴، ص۳۱؛ سیره حلبی، ج۱، ص۱۳۹؛ تذکرة الخواص، ص۱۰؛ الغدیر، ج۶، ص۲۲- ۴۸.

[25] عاملی، سید جعفر مرتضی، سیرت جاودانه ج۱، ص۲۳۶.

[26] ارشاد مفید، ص۸.

[27] الفصول المهمه، ص۳۰.

[28] کشف الغمه، ج۱، ص۸۱.

[29] منتهی الآمال، ج۱، ص۲۷۴.

[30] مظفری ورسی، حیدر، مادران چهارده معصوم، ص۷۷.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

[۱۸]

[۱۹]

[۲۰]

[۲۱]

[۲۲]

[۲۳]

[۲۴]

[۲۵]

[۲۶]

[۲۷]

[۲۸]

[۲۹]

[۳۰]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
+{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = امام علی| عنوان مدخل  = ولادت امام علی| مداخل مرتبط = [[ولادت امام علی در تاریخ اسلامی]]| پرسش مرتبط  = امام علی (پرسش)}}
+[[پرونده:ميلاد الإمام علي عليه السلام.jpg|300px|بندانگشتی|ميلاد امام علی عليه السلام]]
+'''ولادت امام علی{{ع}}''' در [[سیزده رجب]] سی سال پس از [[عام الفیل]] در [[کعبه]] روی داد، مکانی که نه قبل از آن و نه بعد از آن کسی در آن به [[دنیا]] نیامده است و این به سبب بزرگداشت آن حضرت و مقام اوست. البته برخی به دلیل [[کینه]] و [[دشمنی]] نسبت به امیرالمؤمنین {{ع}}، این [[فضیلت]] را برای دیگری برشمرده و در این فضیلت تشکیک کرده‌اند، ولی این فضیلت به واسطه اخباری از منابع [[شیعه]] و [[اهل سنت]]، فقط برای [[امام علی]] {{ع}} قابل [[اثبات]] است.
-{{امامت}}
+== ولادت ==
-<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل مرتبط با مباحث پیرامون [[امام علی]]{{ع}} است.</div>
+در مورد [[روز]] ولادت [[امیر مؤمنان]]{{ع}} [[اختلاف]] قابل توجهی نیست. آن حضرت در [[روز جمعه]]، سیزدهم [[ماه رجب]] و سی سال پس از [[عام الفیل]]، یعنی ده سال پیش از بعثت [[رسول خدا]]{{صل}} داخل [[کعبه]]<ref>کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۵۲؛ مسعودی، مروج الذهب، ج۲، ص۳۴۹؛ مفید، الارشاد، ج۱، ص۵.</ref> به [[دنیا]] آمد. [[شیخ صدوق]] و [[شیخ طوسی]] و دیگر دانشمندان با [[اسناد]] مختلف چگونگی این ماجرا و شکافته شدن دیوار کعبه و ورود مادر مکرم [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} به درون کعبه را [[روایت]] کرده‌اند<ref>صدوق، الامالی، ص۱۳۲، مجلس ۲۷؛ همو، معانی الاخبار، ص۶۲؛ همو، علل الشرائع، ج۱، ص۱۳۵ ۱۳۶؛ طوسی، الامالی، ص۷۰۶-۷۰۷؛ فتال نیشابوری، روضة الواعظین، ج۱، ص۷۶-۷۷؛ طبری آملی شیعی، بشاره المصطفی، ص۷-۸.</ref>. از آثار جامع درباره مکان [[ولادت حضرت علی]]{{ع}} کتاب «علی ولید الکعبه»<ref>ر.ک: اردوبادی، علی ولید الکعبه؛ یگانه مولود کعبه، ترجمه عربی.</ref> است.
-<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
-==مقدمه==
+[[مسعودی]] تولد [[امام]] را در کعبه دانسته<ref>مسعودی، مروج الذهب، ج۲، ص۳۴۹.</ref> و [[حاکم نیشابوری]]، بر این مطلب ادعای تواتر کرده است<ref>حاکم نیشابوری، المستدرک، ج۳، ص۴۸۳.</ref>. پیش از [[حاکم]]، ابن قفال شافعی<ref>ابن قفال، فضائل امیر المؤمنین {{ع}}، به نقل از: شوشتری، احقاق الحق، ج۷، ص۴۹۸.</ref> و بعد از او [[ابن مغازلی]]<ref>ابن مغازلی، مناقب علی بن ابی طالب{{ع}}، ص۷.</ref> و مورخان و محدثان بسیاری<ref>برای نمونه ر.ک: ابن جوزی، تذکرة الخواص، ص۲۰؛ شافعی گنجی، کفایة الطالب، ص۴۰۷؛ زرندی، نظم درر السمطین، ص۸۰؛ ابن صباغ، الفصول المهمة، ص۱۴.</ref> به گزارش تفصیلی تولد آن حضرت در داخل کعبه پرداخته اند. [[سید حمیری]] از شعرای [[شیعه]] نیز در [[مدح]] ولادت آن حضرت در داخل کعبه چنین سروده است:
-*بدون [[شک]] [[کعبه]] و [[مسجدالحرام]] مقدس‌ترین مکان‌های روی [[زمین]] هستند، زیرا [[خداوند]] در [[قرآن]] [[کعبه]] را [[خانه]] خود نامیده است. این مکان [[مقدس]] که هیچ [[پیامبری]] در آن به [[دنیا]] نیامده، در [[سیزده رجب]] [[سال]] سی‌ام [[عام الفیل]] میزبان [[تولد]] [[امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب]]{{ع}} شد <ref>الارشاد، شیخ مفید، ج۱، ص۵؛ مسار الشیعه، همو، ص۵؛ المقنعه، همو، ص۴۶۱.</ref>. [[شیخ مفید]] در این باره می‌نویسد: [[امام علی]]{{ع}} در [[روز جمعه]]، سیزدهم [[ماه رجب]] [[سال]] سی‌ام عامل الفیل، در [[مکه]] و در [[بیت الحرام]] به [[دنیا]] آمد و هیچ مولودی قبل یا بعد از او در [[بیت]] [[الله]] به [[دنیا]] نیامده است و این به سبب [[بزرگداشت]] آن [[حضرت]] و [[مقام]] او است که [[خداوند متعال]] چنین کرده است<ref>الارشاد، شیخ مفید، ج۱، ص۵.</ref>.
+{{شعر}}
-*[[حاکم نیشابوری]]، از علمای [[اهل سنت]] در این باره می‌نویسد: [[اخبار]] متواتری وجود دارد که [[فاطمه بنت اسد]]، [[امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب]]{{ع}} را درون [[خانه کعبه]] به [[دنیا]] آورده است<ref>المستدرک، ج۳، ص۴۸۳.</ref>.
+{{ب|''وَلَدَتْهُ في حَرَمِ الإِلٰهِ وَاَمْنِهِ''|2=''وَالْبَيْتِ حَيْثُ فَنٰاءُهُ وَ الْمَسْجَدُ''<ref>ابن شهر آشوب، مناقب، ج۲، ص۱۷۵. مادرش او را در حرم امـن الهی به دنیا آورد، که خانه آستانه و سجده‌گاه اوست.</ref>}}
-*[[شیخ طوسی]] روایتی را از [[امام صادق]]{{ع}} و او از پدرانش [[نقل]] می‌کند که در آن چنین آمده است: [[عباس بن عبدالمطلب]] و [[یزید بن قعنب]] در میان [[جماعت]] [[بنی‌هاشم]] و [[جماعت]] عبدالعزی مقابل [[کعبه]] نشسته بودند که [[فاطمه دختر اسد بن هاشم]]، مادر [[حضرت علی]]{{ع}}، در حالی که آن [[حضرت]] را نُه ماه در شکم داشت و در آخرین روز حمل خود بود، مقابل [[کعبه]] ایستاد و در حالی که درد زایمان سراسر وجودش را فرا گرفته بود، دست‌ها را به سمت [[آسمان]] بلند کرد و گفت: "ای [[پروردگار]] من! به تو و هر چه پیامبرانت به امر تو آورده‌اند [[ایمان]] دارم. من [[کلام]] جدم [[ابراهیم خلیل]] را که بنا کننده [[خانه]] تو است، [[تصدیق]] می‌کنم؛ تو را به [[حق]] این [[خانه]] و کسی که آن را بنا کرده، به این [[فرزندی]] که در شکم دارم؛ [[فرزندی]] که با من سخن می‌گوید و مرا با گفتارش مأنوس کرده است و من [[یقین]] دارم که او یکی از [[آیات]] و نشانه‌های تو خواهد بود، درد زایمان را بر من آسان گردان...".
+{{پایان شعر}}
-*[[عباس بن عبد المطلب]] و [[یزید بن قعنب]] می‌گویند: هنگامی که [[فاطمه بنت اسد]] این گونه سخن گفت و [[دعا]] کرد، دیدیم که [[بیت الحرام]] از پشت شکافته شد و [[فاطمه]] به آن داخل و از چشمان ما [[غایب]] شد. آن‌گاه شکاف دیوار به [[اذن خدا]] بسته شد. ما هر چه کردیم که در [[بیت الحرام]] را باز کنیم تا برخی از [[زنان]] را به کمک او بفرستیم، در، باز نشد. دانستیم که این اتفاق، امری از [[اوامر الهی]] بوده است. [[فاطمه]] تا سه روز در [[کعبه]] باقی ماند. [[مردم]] [[اهل مکه]] این موضوع را در سر کوی و برزن مطرح و [[زنان]] در پشت پرده‌ها برای یکدیگر بازگو می‌کردند. [[فاطمه]] بعد از سه روز در حالی که فرزندش [[علی]] را بر روی دستان خود داشت از [[کعبه]] خارج شد... <ref>الامالی، شیخ طوسی، ص۷۰۷؛ مدینة المعاجز، سید هاشم بحرانی، ج۱، ص۴۶.</ref>.
-*[[جابر بن عبدالله انصاری]] [[نقل]] می‌کند که از [[رسول خدا]]{{صل}} درباره ولادت [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} پرسیدم و آن [[حضرت]] فرمود: "هر آینه از من درباره [[بهترین]] مولود بعد از من پرسیدی که شبیه [[عیسی]]{{ع}} به [[دنیا]] آمد. [[خدا]] من و [[علی]] را از یک [[نور]] آفرید..." سپس فرمود: "ای [[جابر]]! قبل از آنکه [[علی]] در [[رحم]] [[مادر]] قرار گیرد، در آن زمان، [[مرد]] [[عابد]] و زاهدی به نام "[[مثرم بن رعیب بن شقینام]]" وجود داشت که [[صد]] و نود سال [[خدا]] را [[عبادت]] کرده بود و در این مدت حاجتی از [[خدا]] نخواسته بود. پس، از [[خدا]] خواست که ولی‌اش را به او نشان دهد. پس [[خداوند]] [[ابوطالب]] را به سوی او فرستاد و هنگامی که [[مثرم بن رعیب بن شقینام]] او را دید از جایش بلند شد و سر او را بوسید و او را در مقابل خود نشاند. سپس از او پرسید: تو چه کسی هستی؟ [[ابوطالب]] گفت: "مردی از تهامه هستم". او پرسید: از کدام [[طایفه]] تهامی؟ [[ابوطالب]] گفت: "[[مکه]]". پرسید: از کدام [[طایفه]]؟ [[ابوطالب]] گفت: "از [[عبد مناف]]". او پرسید: از کدام [[طایفه]] [[عبد مناف]]؟ [[ابوطالب]] گفت: "از [[بنی هاشم]]". در این حال آن [[عابد]] برای دومین بار سر [[ابوطالب]] را بوسید و گفت: "[[شکر]] می‌کنم خدایی را که حاجتم را برآورده ساخت و مرا نمی‌راند تا اینکه ولی‌اش را دیدم" و گفت: "ای مرد! بر تو [[بشارت]] باد! همانا [[خدای متعال]] به من الهامی کرده است". [[ابوطالب]] پرسید: چه الهامی؟ او گفت: "برای تو [[فرزندی]] به [[دنیا]] می‌آید که او [[ولیّ]] [[خداوند]] عزّ و جل است". در شبی که [[امام علی]] به [[دنیا]] آمد [[زمین]] [[نورانی]] شد. [[ابوطالب]] از منزل خارج شد و گفت: "ای [[مردم]]! [[ولیّ خدا]] در [[کعبه]] به [[دنیا]] آمد"<ref>روضة الواعظین، فتال نیشابوری، ص۹۶؛ کفایة الطالب، گنجی شافعی، ص۲۰۶؛ موسوعة التاریخ الاسلامی، یوسفی غروی، ج۱، ص۳۰۷.</ref>.<ref>[[ حبیب عباسی| عباسی، حبیب]]، [[علی بن ابی‌طالب (مقاله)| مقاله «علی بن ابی‌طالب»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ج۱، ص:۱۲۲-۱۲۴.</ref>
-{{مدخل امام علی}}
+[[شیخ مفید]] گوید: قبل و بعد آن حضرت، کسی جز او داخل کعبه متولد نشد<ref>مفید، الارشاد، ج۱، ص۵.</ref>. نخستین بار [[خلیفة بن خیاط]]<ref>خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۱۲۰.</ref> و برخی دیگر<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۴۲، ص۵۷۵.</ref> تولد آن حضرت را داخل شعب ابی طالب نقل کرده‌اند که افزون بر ضعف روایات آن<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۸۰۷؛ ذهبی، تاریخ الإسلام، ج۱۰، ص۳۰۲؛ صالحی شامی، سبل الهدی، ج۱، ص۱۷۹.</ref>، با مکان ولادت رسول خدا{{صل}} در شعب<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۳۰.</ref> [[اشتباه]] شده است. برخی درباره علت ورود [[فاطمه بنت اسد]] به داخل [[کعبه]] گفته‌اند که چون درد زایمان وی فرا رسید، برای زایمانی آسان داخل کعبه شد<ref>فتال نیشابوری، روضة الواعظین، ص۸۱.</ref>؛ و برخی نیز بر آن‌اند که با کمک و [[راهنمایی]] [[ابوطالب]] وارد کعبه شد<ref>فتال نیشابوری، روضة الواعظین، ص۸۱.</ref>. [[رسول خدا]]{{صل}} سپس [[مولود کعبه]] را با [[شادمانی]] در آغوش گرفت<ref>اربلی، کشف الغمه، ج۱، ص۱۹؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۱۳، ص۲۰۸.</ref> و ابوطالب به شکرانه آن، [[طواف]] کرد و تعدادی شتر و گوسفند برای [[اطعام]] [[اهل مکه]] [[ذبح]] نمود<ref>ابن شهرآشوب، مناقب، ج۲، ص۷۴.</ref>.<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش اول ج۲ (کتاب)|تاریخ اسلام بخش اول ج۲]]، ص ۱۵.</ref>
+== شرح [[ولادت علی]] {{ع}} در [[کعبه]] ==
+[[امام علی]] {{ع}} ۲۳ سال قبل از هجرت، در [[روز جمعه]] ۱۳ [[رجب]] سال ۳۰ [[عام الفیل]] در [[مکّه]] مکرمه در [[مسجد الحرام]] درون [[خانه خدا]] دیده به [[جهان]] گشود، پیش از او هیچ کس در خانه خدا تولد نیافته بود و [[خدای تبارک و تعالی]] وی را به جهت شکوه و جلال و مقام و رتبه و برای ارج و احترامش، از این [[فضیلت]] برخوردار ساخت<ref>خصائص امیر المؤمنین از سید رضی، ص۳۹؛ الغدیر علامه امینی، ج۶، ص۲۲؛ مستدرک حاکم نیشابوری، ج۳، ص۴۸۳؛ کفایه حافظ کنجی شافعی خریدة الغیبیة فی شرح قصیدة العینیة آلوسی، صاحب تفسیر، مروج الذهب مسعودی، سیره نبوی، موسوعة التاریخ الاسلامی، ص۳۰۶ ـ ۳۱۰.</ref>. از یزید بن قعنب نقل شده گفت: من به [[اتفاق]] [[عباس بن عبد المطلب]] و جمعی از [[قبیله]] عبد العزّی کنار خانه خدا نشسته بودیم ناگهان [[فاطمه بنت اسد]] مادر [[امیر مؤمنان]] {{ع}} که ۹ ماه به وی باردار و درد زایمان بر او عارض شده بود، وارد [[مسجد]] شد و عرضه داشت: پروردگارا! من به ذات مقدست و [[پیامبران]] و کتب آسمانی‌ات ایمان داشته و به سخن جدّم [[ابراهیم خلیل]] {{ع}} [[اعتقاد]] دارم. هم او بود که [[خانه]] ویرانه‌ات را بنا نهاد. تو را به [[حق]] آن کس که این خانه را بنا نهاد و به حق کودکی که بدان بار دارم [[سوگند]]! ولادت این فرزند را بر من آسان گردان.
+یزید می‌گوید: دیدم [[خانه کعبه]] از ناحیه پشت شکافته شد و [[فاطمه]] وارد آن گردید و از دیدگان ما [[نهان]] شد و سپس دیوار خانه به هم متصل شد، ما به پا خاسته و تلاش کردیم قفل در را باز کنیم، ولی تلاشمان بی‌نتیجه ماند و در باز نشد، دانستیم در این ماجرا راز و رمزی [[الهی]] نهفته است و آن بانو [[روز]] چهارم در حالی که دست [[امیر مؤمنان علی بن ابی طالب]] {{ع}} را در دست داشت از [[خانه کعبه]] خارج شد<ref>علل الشرایع صدوق، ص۵۶؛ روضة الواعظین فتّال نیشابوری، ص۶۷؛ بحار الانوار، ج۳۵، ص۸؛ کشف الغمه اربلی، ج۱، ص۸۲.</ref>. فردی به سرعت این خبر را به [[ابو طالب]] و [[خاندان]] او مژده داد، همگی با چهره‌های خندان و شتابان از راه رسیدند. پیشاپیش همه [[پیامبر اکرم]] {{صل}} در حرکت بود که علی را در آغوش گرفت و به [[خانه]] ابو طالب برد ـ در آن برهه [[رسول]] گرامی از [[زمان]] [[ازدواج با حضرت خدیجه]] در خانه عمویش بسر می‌برد ـ در ذهن ابو طالب خطور کرد که نوزادش را «علی» بنامد و چنین کرد و به میمنت ولادت این نوزاد [[مبارک]] ولیمه‌ای ترتیب داد و شتران زیادی [[ذبح]] کرد<ref>بحار الانوار، ج۳۵، ص۱۸.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[‌پیشوایان هدایت ج۲ (کتاب)|‌پیشوایان هدایت ج۲]]، ص ۶۳.</ref>
+شمار انبوهی از دانشمندان، راویان و محدّثان بر این نکته تأکید کرده، ادیبان و [[شاعران]] درباره آن [[شعر]] سروده‌اند. این مطلب در کتاب‌های [[شیعه]] و [[سنّی]] به صورت مستفیض آمده است. چنان که [[حاکم نیشابوری]] و گروهی دیگر گفته‌اند: اخبار متواتر است که [[فاطمه بنت اسد]]، [[امیر المؤمنین علی بن ابی طالب]] را در درون [[خانه کعبه]] به [[دنیا]] آورد... شماری از دانشمندان و مورّخان تصریح کرده‌اند که احدی غیر از او در خانه کعبه متولّد نشده است<ref>بنگرید: مستدرک حاکم، ج۳، ص۴۸۳؛ الفصول المهمه، ص۱۲؛ کفایة الطالب، ص۴۰۶؛ مناقب ابن مغازلی، ص۷؛ اسد الغابه، ج۴، ص۳۱؛ سیره حلبی، ج۱، ص۱۳۹؛ تذکرة الخواص، ص۱۰؛ الغدیر، ج۶، ص۲۲- ۴۸.</ref>.<ref>[[سید جعفر مرتضی عاملی|عاملی، سید جعفر مرتضی]]، [[سیرت جاودانه ج۱ (کتاب)|سیرت جاودانه ج۱]]، ص۲۳۶.</ref>
+== عظمت [[ولادت علی]] {{ع}} در کعبه از نگاه بزرگان ==
+# [[شیخ مفید]]: [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} [[سال]] سی‌ام [[عام‌الفیل]] در [[شهر مکه]] و در خانه خدا به [[دنیا]] آمد. هیچ مولودی پیش از او و بعد از او در خانه خدا متولد نشده و نمی‌شود. این پیشامد بدان سبب بوده که [[خدای متعال]] آن جناب را گرامی داشته و [[احترام]] کرده است<ref>ارشاد مفید، ص۸.</ref>.
+# [[ابن صباغ مالکی]]: تولد علی {{ع}} در [[مکه]] مشرفه، در داخل بیت‌الحرام، در [[جمعه]] سیزدهم [[رجب]] اتفاق افتاد و عظمت این ولادت چنان بالاست که قبل از [[حضرت علی]] {{ع}} کسی در میان خانه خدا به دنیا نیامده بود و این فضیلتی بود که خداوند به علی {{ع}} و مادرش [[فاطمه بنت اسد]] اختصاص داده بود<ref>الفصول المهمه، ص۳۰.</ref>.
+# [[اربلی]]: حضرت علی {{ع}} در [[مکه معظمه]]، در [[خانه کعبه]]، در [[روز جمعه]] سیزدهم رجب المرجب متولد شد. کسی غیر از آن حضرت در خانه کعبه متولد نشده است. این، [[فضیلت]] و شرفی است که [[خداوند]] به جهت اعتلای‌شان مکان آن حضرت، مخصوص او گردانیده است<ref>کشف الغمه، ج۱، ص۸۱.</ref>.
+# [[شیخ عباس قمی]]: این [[فضیلت]] از خصایص آن حضرت است؛ چه [[اشرف]] بقاع، حرم مکه است و اشرف مواضع [[حرم]]، [[مسجد]]، و احدی غیر از [[امیرالمؤمنین]] در چنین مکانی متولد نشده است. مولودی که در [[سید]] ایام که [[روز جمعه]] باشد در [[ماه حرام]] [[ماه رجب]]، سوای علی {{ع}} اب‌الائمه به [[دنیا]] نیامده است<ref>منتهی الآمال، ج۱، ص۲۷۴.</ref>.<ref>[[حیدر مظفری ورسی|مظفری ورسی، حیدر]]، [[مادران چهارده معصوم (کتاب)|مادران چهارده معصوم]]، ص۷۷.</ref>
 == پرسش‌های وابسته ==
+{{پرسش وابسته}}
 * [[امام علی در چه زمان و مکانی متولد شد؟ (پرسش)]]
+{{پایان پرسش وابسته}}
-==منابع==
+{{مدخل امام علی}}
-* [[پرونده:1100354.jpg|22px]] [[حبیب عباسی|عباسی، حبیب]]، [[علی بن ابی‌طالب (مقاله)| مقاله «علی بن ابی‌طالب»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)|'''دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۱‌''']]
+== منابع ==
+{{منابع}}
+# [[پرونده:13790010.jpg|22px]] [[سید جعفر مرتضی عاملی|عاملی، سید جعفر مرتضی]]، [[سیرت جاودانه ج۱ (کتاب)|'''سیرت جاودانه ج۱''']]
+# [[پرونده:151916.jpg|22px]] [[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۲ (کتاب)|‌'''پیشوایان هدایت ج۲''']]
+# [[پرونده:IM010522.jpg|22px]] پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش اول ج۲ (کتاب)|'''تاریخ اسلام بخش اول ج۲''']]
+# [[پرونده:IM009705.jpg|22px]] [[حیدر مظفری ورسی|مظفری ورسی، حیدر]]، [[مادران چهارده معصوم (کتاب)|'''مادران چهارده معصوم''']]
+{{پایان منابع}}
 == پانویس ==
 {{پانویس}}
 {{امام علی}}
 [[رده:امام علی]]
-[[رده:ولادت امام علی]]
 [[رده:مدخل گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین]]