مذهب جعفری: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۲ فوریهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۳:۲۵

این یک مقالهٔ خرد است. می‌توانید با گسترش آن به امامت‌پدیا کمک کنید.

این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:

مذهب جعفری در تاریخ اسلامی | مذهب جعفری در حدیث | مذهب جعفری در کلام اسلامی

در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل مذهب جعفری (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.

مذهب جعفری به شیعیان، پیروان "مذهب جعفری" می‌گویند. مذهب جعفری نام دیگر مذهب شیعه اثنی عشری است که پیرو مکتب فقهی امام جعفر صادق(ع)اند^[۱].

مقدمه

نقش عمده‌ای که امام صادق(ع) در دورۀ آغازین عباسیان در نشر فقه و فرهنگ اهل بیت و حوزه‌های درسی شیعه در عراق و مدینه و تربیت شاگردان بسیار داشت و روایات فراوان در زمینه‌های مختلف از آن حضرت نقل شد، همچنین بهره‌های فراوانی که هم راویان شیعه، هم بزرگان فرقه‌ها و مکاتب و مذاهب دیگر از علوم امام صادق(ع) بردند و به شاگردی او افتخار می‌کردند، سبب شد که نام امام صادق(ع) به‌عنوان رئیس مذهب شیعه مطرح شود. عمر طولانی آن حضرت، فرصتی پیش آورد تا اندیشه‌های مدوّن فقه اهل بیت را ارائه کند. درواقع، مذهب جعفری همان مذهب علوی و حسینی و نبوی و فاطمی است، لیکن نقش حضرت صادق را در ارائۀ سیمای پرجاذبه و درخشان و عمیق مکتب اهل بیت نمی‌توان انکار کرد.^[۲] در زمینۀ اخلاقی و سلوک اجتماعی نیز "جعفری بودن" تمایز خاصّی داشت و امام صادق(ع) می‌کوشید که مکتب اخلاقی خود را نیز که مکتب اهل بیت است، بارز سازد. به زید شحّام توصیه فرمود که به دوستان و هواداران مطیع ما سلام برسان و توصیۀ مرا در مورد تقوا و تلاشگری برای خدا و راستگویی و امانت‌داری و طول سجود و خوش همسایگی به آنان برسان، که این از آیین محمّدی است، با مردم گرم بگیرید و رابطۀ خوب داشته باشید، چراکه اگر شما دیندار، پرواپیشه، راستگو، امین و خوش‌رفتار باشید، مردم می‌گویند که: این جعفری است، این ادب جعفر است و این مرا خوشحال می‌کند و اگر جز این باشد، ننگ و عار آن بر من خواهد بود و گفته می‌شود که ادب و تربیت جعفر همین است! قیل هذا جعفریّ، فیسّرنی ذلک و یدخل علیّ منه السّرور و قیل هذا أدب جعفر، و إذا کان علی غیر ذلک دخل علیّ بلائه و عاره و قیل: هذا أدب جعفر^[۳] این همان آموزشی است که می‌فرمودند برای ما مایۀ زینت باشید، نه وسیلۀ سرافکندگی و عیبجویی^[۴]

جعفریه در موعودنامه

فرقه‌ای بودند که به امامت جعفر بن علی الهادی (ع) اعتقاد داشته و با ندیدن فرزندی از امام یازدهم، جعفر را که از طرف امامیه، ملقّب به کذّاب بود، پذیرفتند. اینان خود نظرات متفاوتی داشتند^[۵].
این فرقه در چگونگی انتقال امامت از امام هادی (ع) به جعفر، برادر امام حسن عسکری (ع)، دچار اختلاف شدند و به چهار فرقه منشعب گردیدند:

عده‌ای گفتند امام عسکری (ع) به شهادت رسید و پسری به جای نگذاشت، تا امامت را عهده‌دار شود؛ بنابراین تنها برادرش جعفر امام خواهد بود. این فرقه همچون فطحیه صحت حدیثی که می‌گوید: امامت پس از امام حسن و امام حسین (ع) به دو برادر نمی‌رسد را پذیرفته بودند، ولی کاربرد آن را هنگامی می‌دانستند که امام عسکری (ع) آشکارا از خود پسری به جای گذاشته باشد؛ چون امام عسکری (ع) بی‌آنکه آشکارا جانشینی معرفی کند از دنیا رفت، پس برادرش جعفر امام منصوص می‌باشد.
دومین فرقه وانمود می‌کردند که امام یازدهم (ع) خود "جعفر" را براساس اصل بداء به جانشینی معرفی کرده است. به این معنی که خداوند امامت را به امام عسکری (ع) سپرده بود؛ ولی پس از آن این حقیقت را روشن کرد که امامت نباید به نسل امام عسکری (ع) برسد. رهبر این گروه یکی از کلامیون کوفی، معروف به "علی بن طحی" یا "طلحی فزاز" بود؛ که مردم را به جانبداری از امامت جعفر تحریص می‌کرد.
عده‌ای نیز معتقد شدند که امامت جعفر از جانب پدرش تعیین شده بود و امامت امام عسکری (ع) را فاقد اعتبار دانسته‌اند. این فرقه در زمان حیات امام عسکری (ع) وجود داشته‌اند و بعد از شهادت امام عسکری (ع) اقتدار بیشتری پیدا کردند. "علی بن احمد بشار" رهبر این فرقه بود.
گروه چهارم، معروف به نفیسیه معتقد بودند امام دهم (ع) پسر بزرگش محمد را وصی خود تعیین کرده است. چون محمد در زمان حیات پدر درگذشت، با دستور پدر، جعفر جانشین او شد و علم سری، سلاح‌های موردنیاز جامعه و وصایت را به غلام جوان و مورد اعتماد خویش، به نام نفیس، سپرد و به او سفارش کرد که آنان را پس از مرگ پدر به جعفر بدهد. جعفر خود مدعی شد که امامت از جانب برادرش به او رسیده است^[۶]^[۷].

جستارهای وابسته

منابع

پانویس

با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل می‌شوید:

↑ محدثی، جواد، فرهنگ غدیر، ص:۵۳۶.
↑ درباره نقش علمی و ویژگی‌های مکتب فقهی و کلامی فقهی و تربیتی امام صادق(ع) ر.ک: «الإمام الصادق والمذاهب الأربعه» اسد حیدر، «الإمام الصادق» محمد ابوزهره، «عقیدة الشیعة فی الإمام الصادق» حسین یوسف مکّی، «الإمام الصادق» عبدالحلیم جندی و...
↑ اصول کافی، ج ۲ ص ۶۳۱ ح ۵
↑ محدثی، جواد، فرهنگ غدیر، ص:۵۳۶.
↑ زندگانی نواب خاص امام زمان (ع)، علی غفار زاده، ص ۸۱.
↑ مجله انتظار، ش ۱۰، ص ۱۷۹.
↑ مجتبی تونه‌ای، موعودنامه، ص:۲۴۸.

[1] محدثی، جواد، فرهنگ غدیر، ص:۵۳۶.

[2] درباره نقش علمی و ویژگی‌های مکتب فقهی و کلامی فقهی و تربیتی امام صادق(ع) ر.ک: «الإمام الصادق والمذاهب الأربعه» اسد حیدر، «الإمام الصادق» محمد ابوزهره، «عقیدة الشیعة فی الإمام الصادق» حسین یوسف مکّی، «الإمام الصادق» عبدالحلیم جندی و...

[3] اصول کافی، ج ۲ ص ۶۳۱ ح ۵

[4] محدثی، جواد، فرهنگ غدیر، ص:۵۳۶.

[5] زندگانی نواب خاص امام زمان (ع)، علی غفار زاده، ص ۸۱.

[6] مجله انتظار، ش ۱۰، ص ۱۷۹.

[7] مجتبی تونه‌ای، موعودنامه، ص:۲۴۸.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 {{خرد}}
-{{امامت}}
+{{شیعه}}
 <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
 : <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>