زیدیه: تفاوت میان نسخه‌ها

از امامت‌پدیا، دانشنامهٔ امامت و ولایت
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۹: خط ۹:
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">


'''زیدیه''' یکی از فرقه‌های اصلی [[شیعه]] که پس از [[امام حسین]]{{ع}} به [[امامت]] زید بن علی معتقدند<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص:۳۰۰.</ref>.
'''[[زیدیه]]''' یکی از فرقه‌های اصلی [[شیعه]] که پس از [[امام حسین]]{{ع}} به [[امامت]] [[زید بن علی]] معتقدند<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص:۳۰۰.</ref>.




==مقدمه==
==مقدمه==
*زیدیه، از فرقه‌‏های معروف [[شیعه]] و پیرو [[زید بن علی بن حسین بن علی]]{{عم}} هستند. این گروه، به روایتی از [[پیامبر]]{{صل}} تمسّک کرده‏‌اند که فرمود: "[[امام مهدی|مهدی]] از فرزندان [[امام حسین|حسین]]{{ع}} است. او با شمشیر به پا می‏‌خیزد و مادرش بهترین کنیزان خواهد بود"<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص:۲۵۴ - ۲۵۵.</ref>..
*[[زیدیه]]، از فرقه‌‏های معروف [[شیعه]] و پیرو [[زید بن علی بن حسین بن علی]]{{عم}} هستند. این گروه، به روایتی از [[پیامبر]]{{صل}} تمسّک کرده‏‌اند که فرمود: "[[امام مهدی|مهدی]] از [[فرزندان]] [[امام حسین|حسین]]{{ع}} است. او با [[شمشیر]] به پا می‏‌خیزد و مادرش [[بهترین]] کنیزان خواهد بود"<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص:۲۵۴ - ۲۵۵.</ref>..
*پس زمانی که [[زید بن علی بن حسین بن علی بن ابی طالب]]{{عم}} قیام خود را بر ضد امویان آغاز کرد، گفتند: چون او از نسل [[امام حسین|حسین]]{{ع}} است و بر ضد ظالمان با شمشیر قیام کرده و از سویی فرزند کنیز است، [[امام مهدی|مهدی]] موعود است<ref>  ر. ک: سید حسین محمد جعفری، تشیع در مسیر تاریخ، ص ۲۹۰- ۲۹۳؛ سید محمّد کاظم قزوینی، امام مهدی علیه السّلام از ولادت تا ظهور، ص ۵۶۸</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص:۲۵۴ - ۲۵۵.</ref>..  
*پس زمانی که [[زید بن علی بن حسین بن علی بن ابی طالب]]{{عم}} [[قیام]] خود را بر ضد [[امویان]] آغاز کرد، گفتند: چون او از نسل [[امام حسین|حسین]]{{ع}} است و بر ضد [[ظالمان]] با [[شمشیر]] [[قیام]] کرده و از سویی [[فرزند]] کنیز است، [[امام مهدی|مهدی]] [[موعود]] است<ref>  ر. ک: سید حسین محمد جعفری، تشیع در مسیر تاریخ، ص ۲۹۰- ۲۹۳؛ سید محمّد کاظم قزوینی، امام مهدی علیه السّلام از ولادت تا ظهور، ص ۵۶۸</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص:۲۵۴ - ۲۵۵.</ref>..  
*[[زید بن علی]] خود از بزرگان بود و خلفای اموی را بر حق نمی‌‏دانست. او بر ضد آنان قیام کرد و به طرف کوفه رفت و همراه چهار هزار نفر، با حاکم عراق "[[یوسف بن عمر]]" به جنگ برخاست. کار زید در کوفه ده ماه طول کشید، تا این که در سال ۱۲۲ ق به دستور [[هشام بن عبد الملک اموی]]، به دار آویخته شد. سرش را به دمشق نزد هشام و از آن جا به مدینه بردند<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص:۲۵۴ - ۲۵۵.</ref>..
*[[زید بن علی]] خود از بزرگان بود و خلفای [[اموی]] را بر [[حق]] نمی‌‏دانست. او بر ضد آنان [[قیام]] کرد و به طرف [[کوفه]] رفت و همراه چهار هزار نفر، با [[حاکم]] [[عراق]] "[[یوسف بن عمر]]" به [[جنگ]] برخاست. کار [[زید]] در [[کوفه]] ده ماه طول کشید، تا این که در سال ۱۲۲ ق به [[دستور]] [[هشام بن عبد الملک اموی]]، به دار آویخته شد. سرش را به [[دمشق]] نزد هشام و از آن جا به [[مدینه]] بردند<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص:۲۵۴ - ۲۵۵.</ref>..
*[[امام باقر]]{{ع}} درباره [[زید بن علی]] می‌‏فرمود: "خدایا! پشت مرا به زید محکم فرما" آن حضرت با مشاهده زید، آیه‏ {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ كُونُواْ قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ شُهَدَاء لِلَّهِ }}<ref> ای مؤمنان! به دادگری بپاخیزید و برای خداوند گواهی دهید؛ سوره نساء، آیه: ۱۳۵.</ref>؛ را تلاوت می‏‌کرد و می‌‏فرمود: ای زید! تو نمونه عمل به این آیه هستی"<ref>  علامه امینی، الغدیر، ج ۳، ص ۱۷۰</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص:۲۵۴ - ۲۵۵.</ref>..  
*[[امام باقر]]{{ع}} درباره [[زید بن علی]] می‌‏فرمود: "خدایا! پشت مرا به [[زید]] محکم فرما" آن حضرت با مشاهده [[زید]]، آیه‏ {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ كُونُواْ قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ شُهَدَاء لِلَّهِ }}<ref> ای مؤمنان! به دادگری بپاخیزید و برای خداوند گواهی دهید؛ سوره نساء، آیه: ۱۳۵.</ref>؛ را تلاوت می‏‌کرد و می‌‏فرمود: ای [[زید]]! تو نمونه عمل به این [[آیه]] هستی"<ref>  علامه امینی، الغدیر، ج ۳، ص ۱۷۰</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص:۲۵۴ - ۲۵۵.</ref>..  
*پیروان زید اطراف یحیی و فرزندش را گرفتند. یحیی در خراسان قیام کرد و در جوزجان کشته شد. پیروان او به فرقه‌‏های مختلف "رافضیه، جارودیه، عجلیه، بتریه، صالحیه و زیدیه" تقسیم و قائل به مهدویت زید و منتظر ظهور او شدند<ref>  شهرستانی، الملل و النحل، ج ۱، ص ۵۴</ref>. زید از حیث علم، زهد، ورع، شجاعت و دیانت، از بزرگان [[اهل بیت]]{{عم}} به شمار می‌‏رود. این که خود زید ادعای [[امامت]] یا مهدویت داشته باشد، در منابع یافت نشده است؛ بلکه روایتی از خود او، مؤید عقیده صحیحش در امر مهدویت است. او می‌‏فرماید: پدرم، [[علی بن حسین]]{{ع}} از پدرش [[حسین بن علی]]{{ع}} از [[رسول خدا]]{{صل}} روایت کرده است: ای [[امام حسین|حسین]]! تو امامی و نه تن از فرزندان تو امینان و [[امامان]] معصومند و نهمین آنان، [[امام مهدی|مهدی]] ایشان است<ref>  علی بن محمّد خزاز رازی قمی، کفایة الاثر، ص ۳۲۷</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص:۲۵۴ - ۲۵۵.</ref>.
*[[پیروان]] [[زید]] اطراف یحیی و فرزندش را گرفتند. یحیی در [[خراسان]] [[قیام]] کرد و در جوزجان کشته شد. [[پیروان]] او به فرقه‌‏های مختلف "رافضیه، [[جارودیه]]، عجلیه، [[بتریه]]، [[صالحیه]] و [[زیدیه]]" تقسیم و قائل به [[مهدویت]] [[زید]] و [[منتظر ظهور]] او شدند<ref>  شهرستانی، الملل و النحل، ج ۱، ص ۵۴</ref>. [[زید]] از حیث [[علم]]، [[زهد]]، ورع، [[شجاعت]] و [[دیانت]]، از بزرگان [[اهل بیت]]{{عم}} به شمار می‌‏رود. این که خود [[زید]] ادعای [[امامت]] یا [[مهدویت]] داشته باشد، در منابع یافت نشده است؛ بلکه روایتی از خود او، مؤید [[عقیده]] صحیحش در امر [[مهدویت]] است. او می‌‏فرماید: پدرم، [[علی بن حسین]]{{ع}} از پدرش [[حسین بن علی]]{{ع}} از [[رسول خدا]]{{صل}} [[روایت]] کرده است: ای [[امام حسین|حسین]]! تو امامی و نه تن از [[فرزندان]] تو امینان و [[امامان]] معصومند و نهمین آنان، [[امام مهدی|مهدی]] ایشان است<ref>  علی بن محمّد خزاز رازی قمی، کفایة الاثر، ص ۳۲۷</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص:۲۵۴ - ۲۵۵.</ref>.
*این فرقه معتقد به مبارزه بر ضدّ ظلم بودند و "خروج بالسّیف" و قیام مسلّحانه را از شرایط [[امام]] می‌دانستند، از این‌رو به [[امامت]] زید بن علی که بر ضدّ امویان قیام کرد و پس از او به [[امامت]] یحیی بن زید معتقد بودند. آنان به سه فرقۀ جارودیه، سلیمانیه و بتریّه تقسیم شدند. زیدیه در اعتقاد، معتزلی‌اند و در فقه، حنفی مسلک<ref>دربارۀ آنان ر. ک: «شخصیت و قیام زید بن علی»، «جنبش زیدیّه در ایران»، «سیره و قیام زید بن علی»، حسین کریمان، «الامام زید»، «تاریخ الفرقه الزیدیّه»، «الزیدیّه: نظریة و تطبیق»، «تاریخ الفرق الزیدیّه»، «دائرة المعارف تشیّع»، ج ۸، «لغت‌نامۀ دهخدا»، «تاریخ دولتهای اسلامی» ج ۱، «مقاتل الطالبیین»</ref><ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص:۳۰۰.</ref>.
*این [[فرقه]] [[معتقد]] به [[مبارزه]] بر ضدّ [[ظلم]] بودند و "[[خروج]] بالسّیف" و [[قیام]] مسلّحانه را از شرایط [[امام]] می‌دانستند، از این‌رو به [[امامت]] [[زید بن علی]] که بر ضدّ [[امویان]] [[قیام]] کرد و پس از او به [[امامت]] یحیی بن [[زید]] [[معتقد]] بودند. آنان به سه فرقۀ [[جارودیه]]، [[سلیمانیه]] و بتریّه تقسیم شدند. [[زیدیه]] در [[اعتقاد]]، معتزلی‌اند و در [[فقه]]، [[حنفی]] مسلک<ref>دربارۀ آنان ر. ک: «شخصیت و قیام زید بن علی»، «جنبش زیدیّه در ایران»، «سیره و قیام زید بن علی»، حسین کریمان، «الامام زید»، «تاریخ الفرقه الزیدیّه»، «الزیدیّه: نظریة و تطبیق»، «تاریخ الفرق الزیدیّه»، «دائرة المعارف تشیّع»، ج ۸، «لغت‌نامۀ دهخدا»، «تاریخ دولتهای اسلامی» ج ۱، «مقاتل الطالبیین»</ref><ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص:۳۰۰.</ref>.
*به [[امامت]] زید بن علی، فرزند [[امام سجّاد]]{{ع}} به جای [[امام باقر|امام محمّد باقر]]{{ع}} معتقد بودند. آنان معتقدند که [[امامت]] در اولاد [[فاطمه زهرا]] است و از شرایط آن شجاعت، سخاوت، خروج مسلّحانه و ادّعای امامت است. خود اینان هم به چند فرقه تقسیم می‌شوند، همچون "جارودیّه"، "مرئیه"، "یعقوبیّه"، "جریریّه"، "یمانیّه" و...<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص:۴۵۹.</ref>.
*به [[امامت]] [[زید بن علی]]، [[فرزند]] [[امام سجّاد]]{{ع}} به جای [[امام باقر|امام محمّد باقر]]{{ع}} [[معتقد]] بودند. آنان معتقدند که [[امامت]] در اولاد [[فاطمه زهرا]] است و از شرایط آن [[شجاعت]]، [[سخاوت]]، [[خروج]] مسلّحانه و ادّعای [[امامت]] است. خود اینان هم به چند [[فرقه]] تقسیم می‌شوند، همچون "جارودیّه"، "مرئیه"، "یعقوبیّه"، "جریریّه"، "یمانیّه" و...<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص:۴۵۹.</ref>.


==زیدیه در موعودنامه==
==زیدیه در موعودنامه==
*پیروان زید، فرزند [[امام سجاد]] {{ع}} هستند که وی را مهدی موعود می‌دانستند. در روایتی از [[پیامبر اکرم]] {{صل}} آمده است که: "مهدی {{ع}} از فرزندان [[امام حسین]] {{ع}} است. او با شمشیر قیام می‌کند و مادرش، بهترین کنیزان خواهد بود"<ref>غیبة نعمانی، ص ۲۲۸.</ref>. هنگامی که "زید" فرزند [[امام سجاد]] {{ع}} بر ضد دستگاه پلید امویان قیام کرد، پیروان او ادّعا کردند که او همان مهدی موعود است، چرا که اوّلا از نسل حسین {{ع}} است، ثانیا شهامت‌مندانه قیام کرده و ثالثا از سوی مادر، فرزند اسیر است. اما آنان از یاد بردند که [[پیامبر]] {{صل}} در انبوه [[روایات]] در نوید از مهدی {{ع}} فرمود: [[امامان]] پس از من دوازده نفرند، نه نفر آنان از نسل فرزندم حسین خواهند بود و نهمین آنان [[قائم]] [[آل محمد]] {{ع}} است<ref>بحار الانوار، ج ۳۶، ص ۲۹۲.</ref>. و جناب "زید" نهمین امام از نسل پاک حسین {{ع}} نبود تا مهدی موعود باشد.
*[[پیروان]] [[زید]]، [[فرزند]] [[امام سجاد]] {{ع}} هستند که وی را [[مهدی موعود]] می‌دانستند. در روایتی از [[پیامبر اکرم]] {{صل}} آمده است که: "[[مهدی]] {{ع}} از [[فرزندان]] [[امام حسین]] {{ع}} است. او با [[شمشیر]] [[قیام]] می‌کند و مادرش، [[بهترین]] کنیزان خواهد بود"<ref>غیبة نعمانی، ص ۲۲۸.</ref>. هنگامی که "[[زید]]" [[فرزند]] [[امام سجاد]] {{ع}} بر ضد دستگاه پلید [[امویان]] [[قیام]] کرد، [[پیروان]] او ادّعا کردند که او همان [[مهدی موعود]] است، چرا که اوّلا از نسل [[حسین]] {{ع}} است، ثانیا شهامت‌مندانه [[قیام]] کرده و ثالثا از سوی مادر، [[فرزند]] اسیر است. اما آنان از یاد بردند که [[پیامبر]] {{صل}} در انبوه [[روایات]] در نوید از [[مهدی]] {{ع}} فرمود: [[امامان]] پس از من [[دوازده]] نفرند، نه نفر آنان از نسل فرزندم [[حسین]] خواهند بود و نهمین آنان [[قائم]] [[آل محمد]] {{ع}} است<ref>بحار الانوار، ج ۳۶، ص ۲۹۲.</ref>. و جناب "[[زید]]" [[نهمین امام]] از نسل [[پاک]] [[حسین]] {{ع}} نبود تا [[مهدی موعود]] باشد.
*اما پیروان انقلابی زید، به خاطر جلب‌توجه توده‌ها و تسخیر عواطف و احساسات مذهبی و به انگیزه‌های نفسانی خویش، به این ادّعای دروغین دست یازیدند و سرانجام مذهب "زیدیه" به وجود آمد. پیروان مذهب "زیدیه" بیشتر در یمن هستند و متأسفانه از مذهب شیعه و راه و رسم [[اهل بیت]] {{عم}} جدا شده و در فقه و اصول و فروع، از مذاهب دیگری پیروی می‌کنند. زیدی‌ها، در برابر امامان معصوم {{عم}} مواضع ناپسندی دارند که شایسته است آنان به اصل و نسب و اصالت خویش بازگردند و در مذهب‌شان به راه و رسم و مذهب خاندان پاک {{صل}} تمسّک جویند؛ همان مذهبی که در آغاز راه بر آن بودند<ref>امام مهدی {{ع}} از ولادت تا ظهور، سید محمد کاظم قزوینی، ص ۵۶۹.</ref><ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص:۳۹۱.</ref>.
*اما [[پیروان]] انقلابی [[زید]]، به خاطر جلب‌توجه توده‌ها و تسخیر عواطف و احساسات مذهبی و به انگیزه‌های نفسانی خویش، به این ادّعای دروغین دست یازیدند و سرانجام [[مذهب]] "[[زیدیه]]" به وجود آمد. [[پیروان]] [[مذهب]] "[[زیدیه]]" بیشتر در [[یمن]] هستند و متأسفانه از [[مذهب]] [[شیعه]] و راه و رسم [[اهل بیت]] {{عم}} جدا شده و در [[فقه]] و اصول و [[فروع]]، از [[مذاهب]] دیگری [[پیروی]] می‌کنند. زیدی‌ها، در برابر [[امامان معصوم]] {{عم}} مواضع ناپسندی دارند که [[شایسته]] است آنان به اصل و [[نسب]] و اصالت خویش بازگردند و در مذهب‌شان به راه و رسم و [[مذهب]] [[خاندان]] [[پاک]] {{صل}} تمسّک جویند؛ همان مذهبی که در آغاز راه بر آن بودند<ref>امام مهدی {{ع}} از ولادت تا ظهور، سید محمد کاظم قزوینی، ص ۵۶۹.</ref><ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص:۳۹۱.</ref>.


== پرسش‌های وابسته ==
== پرسش‌های وابسته ==
خط ۴۵: خط ۴۵:
[[رده:مدخل فرهنگ غدیر]]
[[رده:مدخل فرهنگ غدیر]]
[[رده:مدخل موعودنامه]]
[[رده:مدخل موعودنامه]]
[[رده:اتمام لینک داخلی]]

نسخهٔ ‏۹ ژوئن ۲۰۱۹، ساعت ۱۱:۴۵

این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:
در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل زیدیه (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.

زیدیه یکی از فرقه‌های اصلی شیعه که پس از امام حسین(ع) به امامت زید بن علی معتقدند[۱].


مقدمه

زیدیه در موعودنامه

پرسش‌های وابسته

جستارهای وابسته

منابع

پانویس

 با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل می‌شوید:  

  1. محدثی، جواد، فرهنگ غدیر، ص:۳۰۰.
  2. سلیمیان، خدامراد، فرهنگ‌نامه مهدویت، ص:۲۵۴ - ۲۵۵.
  3. ر. ک: سید حسین محمد جعفری، تشیع در مسیر تاریخ، ص ۲۹۰- ۲۹۳؛ سید محمّد کاظم قزوینی، امام مهدی علیه السّلام از ولادت تا ظهور، ص ۵۶۸
  4. سلیمیان، خدامراد، فرهنگ‌نامه مهدویت، ص:۲۵۴ - ۲۵۵.
  5. سلیمیان، خدامراد، فرهنگ‌نامه مهدویت، ص:۲۵۴ - ۲۵۵.
  6. ای مؤمنان! به دادگری بپاخیزید و برای خداوند گواهی دهید؛ سوره نساء، آیه: ۱۳۵.
  7. علامه امینی، الغدیر، ج ۳، ص ۱۷۰
  8. سلیمیان، خدامراد، فرهنگ‌نامه مهدویت، ص:۲۵۴ - ۲۵۵.
  9. شهرستانی، الملل و النحل، ج ۱، ص ۵۴
  10. علی بن محمّد خزاز رازی قمی، کفایة الاثر، ص ۳۲۷
  11. سلیمیان، خدامراد، فرهنگ‌نامه مهدویت، ص:۲۵۴ - ۲۵۵.
  12. دربارۀ آنان ر. ک: «شخصیت و قیام زید بن علی»، «جنبش زیدیّه در ایران»، «سیره و قیام زید بن علی»، حسین کریمان، «الامام زید»، «تاریخ الفرقه الزیدیّه»، «الزیدیّه: نظریة و تطبیق»، «تاریخ الفرق الزیدیّه»، «دائرة المعارف تشیّع»، ج ۸، «لغت‌نامۀ دهخدا»، «تاریخ دولتهای اسلامی» ج ۱، «مقاتل الطالبیین»
  13. محدثی، جواد، فرهنگ غدیر، ص:۳۰۰.
  14. محدثی، جواد، فرهنگ غدیر، ص:۴۵۹.
  15. غیبة نعمانی، ص ۲۲۸.
  16. بحار الانوار، ج ۳۶، ص ۲۹۲.
  17. امام مهدی (ع) از ولادت تا ظهور، سید محمد کاظم قزوینی، ص ۵۶۹.
  18. تونه‌ای، مجتبی، موعودنامه، ص:۳۹۱.