صبر در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

# [[نیکی]] در برابر بدی و [[اخلاق نیک]]: نیکی در برابر بدی دیگران از [[اخلاق]] انسان‌های صبور است که می‌توان از این معیار و شاخص برای سنجش [[رفتار]] و روحیات خود بهره برد. [[خداوند]] می‌فرماید: {{متن قرآن|وَالَّذِينَ صَبَرُوا ابْتِغَاءَ وَجْهِ رَبِّهِمْ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَأَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ سِرًّا وَعَلَانِيَةً وَيَدْرَءُونَ بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ أُولَئِكَ لَهُمْ عُقْبَى الدَّارِ}}<ref>«و آنان را که در پی خشنودی پروردگارشان شکیبایی پیشه می‌کنند و نماز را برپا می‌دارند و از آنچه ما روزی آنان کرده‌ایم پنهان و آشکار می‌بخشند و به نیکی، بدی را دور می‌دارند؛ فرجام (نیک) آن سرای است،» سوره رعد، آیه ۲۲.</ref> همچنین در [[آیات]] ۶۳ و ۷۵ [[سوره فرقان]] بیان می‌کند که صابران در برابر سخنان [[بی‌خردان]] با [[سلام]] به آنان واکنش نشان می‌دهند و در آیات ۵۴ و ۵۵ [[سوره قصص]] نیز می‌فرماید: آنان بدی را با نیکی دفع می‌کنند.. و هر گاه سخن بیهوده و لغوی شنیدند از آن [[اعراض]] کرده و در پاسخ به بیهوده‌گویان می‌گویند: هر کسی کار خودش، بار خودش. پس سلام بر شما. همچنین خداوند در آیات ۳۴ و ۳۵ [[سوره فصلت]] [[فرمان]] می‌دهد که بدی را با خوبی‌های [[برتر]] دفع کنید که این بهتر است؛ زیرا شیوه صابران است. پس می‌توان از این راه روحیه صبر را شناخته و در این مسیر گام برداریم تا صبوری یافته و آستانه تحمل ما نیز افزایش یابد.

# گذشت به جای [[مقابله به مثل]]: [[صابران]] با آنکه می‌توانند [[مقابله به مثل]] کنند و توان این کار را هم دارند، ولی مقابله به مثل نمی‌کنند و از درگذشت و [[عفو]] وارد می‌شوند. پس اگر بخواهیم صبوری یاد گیریم یا آن را افزایش دهیم باید در هنگام توان مقابله به مثل و مجاز بودنش، دست از آن بشوییم و دیگر را عفو کنیم<ref>نحل، آیه ۱۲۶.</ref>.

# کمترین [[مجازات]]: صابران اگر مجبور به مجازات و [[تنبیه]] باشند، کمترین مجازات را در نظر می‌گیرند و واکنش‌های آنان بر اساس [[عواطف]] شدید و هیجانات تند نخواهد بود<ref>سوره ص، آیه ۴۴.</ref>.

# [[تغییر]] مکان: صابران در هنگام برخورد با کنش‌های تند دیگران که از روی بی‌خردی و [[جهالت]] و سفاهت است، از آن محیط خارج می‌شوند. این تغییر محیط‌گاه به بیرون رفتن از اتاق یا مجلسی است و گاه در قالب کوچ و [[مهاجرت]] از محله و [[شهر]] و [[کشور]] اتفاق می‌افتد. اینکه [[خداوند]] در ارتباط با صابران می‌فرماید [[زمین]] خداوند وسیع است، برای آن است که لازم نیست همواره واکنش‌های [[رفتاری]] و [[مقاومت]] داشته باشیم، بلکه گاه جابجائی و [[هجرت]] بهترین واکنش است<ref>زمر، آیه ۱۰.</ref>.

# [[اعتدال]] در [[انفاق]]: از دیگر خصایص صابران، رعایت اعتدال در انفاق و پرهیز از [[اسراف]] و [[بخل]] در آن است که خداوند در [[آیات]] ۶۳ و ۶۷ و ۷۵ [[سوره فرقان]] به آن اشاره کرده است.

# صبوری در [[مصیبت‌ها]] و [[مشکلات]] جسمی و [[مالی]] و [[جنگی]]: از شاخص‌های صابران صبوری در انواع و اقسام مصیبت‌ها و مشکلاتی بدنی و روانی و مالی در [[جنگ]] و غیرجنگ است. اگر چنین چیزی را در خود تقویت کنیم می‌توانیم [[امید]] به افزایش [[صبر]] در خود داشته باشیم<ref>بقره، آیات ۱۵۵ و ۱۵۷ و ۲۱۴ و ۱۷۷؛ حج، آیات ۳۴ و ۳۵.</ref>.

# انفاقات آشکار و [[نهان]] مالی: ‌از دیگر خصوصیات صابران آن است که از هر چه به دست می‌آورند بخشی را در راه خداوند به [[نیازمندان]] به صورت آشکار و [[نهان]] [[انفاق]] می‌کنند و [[بخل]] نمی‌ورزند. این‌گونه می‌توان صبوری آموخت<ref>رعد، آیات ۲۲ و ۲۴.</ref>.

# اقامه نماز: برپایی نماز به‌ویژه در [[جماعت]] و [[جمعه]] از دیگر ویژگی‌هایی است که [[صابران]] دارند<ref> رعد، آیات ۲۲ و ۲۴.</ref>؛ بنابراین باید برای کسب صبوری و افزایش آن از [[نماز]] به عنوان یک شاخص مهم بهره برد.

# [[امیدواری]]: صابران انسان‌هایی [[امیدوار]] حتی در صورت زوال نعمت و گرفتار شدن به [[فقر]] و [[تنگدستی]] هستند. پس باید این شاخص را نیز در نظر گرفت تا خود بسنجیم و بدان صبوری را [[تجربه]] کنیم<ref>هود، آیات ۹ و ۱۱.</ref>.

# [[بصیرت]]: صابران دارای [[آگاهی]] و بصیرت ویژه هستند<ref>انفال، آیات ۶۵ و ۶۶؛ رعد، آیات ۱۹ و ۲۲؛ فرقان، آیات ۷۳ و ۷۵.</ref>.

# [[بینش توحیدی]]: حاکم بودن [[جهان‌بینی توحیدی]] بر [[اندیشه]] و [[زندگی]] صابران، از مهمترین عوامل صبوری آنان است؛ زیرا آنان می‌دانند هر چیزی بر اساس [[توحید]] فعل از [[خداوند]] و بر اساس [[حکمت]] و [[مشیت]] و [[مصلحت]] است. پس نسبت به [[مصیبت‌ها]] واکنش‌های تند و عصبی ندارند بلکه هنگام [[ابتلاء]] به آن حتی اگر نقص در [[جان]] خود و دیگران باشد، آن را خواسته [[الهی]] دانسته و [[استرجاع]] می‌گویند: {{متن قرآن|قالوا انا لله و انا الیه راجعون}}<ref>بقره، آیات ۱۵۵ و ۱۵۶.</ref>.

# [[پاکدامنی]]: اجتناب [[بندگان]] [[صبر]] پیشه [[خدا]]، از [[زنا]] و بی‌عفتی، از دیگر صفاتی است که خداوند به عنوان شاخص برای آنان بیان کرده است<ref>فرقان، آیات ۶۳ و ۶۸ و ۷۵.</ref>. بنابراین باید تلاش کرد این شاخص را ایجاد و تقویت کنیم.

# [[تواضع]]: رعایت [[وقار]] و تواضع در راه رفتن، خصلت بندگان صبور خداست<ref>فرقان، آیات ۶۳ و ۷۵.</ref>. ایشان از هرگونه [[تکبر]] و [[تفاخر]] اجتناب می‌کنند. بنابراین، برای سنجش خود به این شاخص نیاز مبرم خواهیم داشت.

# [[ثبات]]: صابران دارای موضع ثابت در برابر خوشی‌ها و ناخوشی‌ها هستند. این مطلب در [[آیات]] ۹ تا ۱۱ [[سوره هود]] بیان شده است.

# [[زهد]]: اهمیت نداشتن متاع‌های [[دنیا]] برای [[صابران]] از مهمترین ویژگی‌های آنان است. همین مسئله موجب می‌شود تا در برابر از دست رفتن‌ها و کمبودهای [[مالی]] [[دنیوی]] واکنش‌های [[عاطفی]] و تند و هیجانی نداشته باشند. پس باید این را آموخت و در [[زندگی]] به کار بست تا از صابران شویم<ref>آل عمران، آیات ۱۴ و ۱۵ و ۱۷؛ قصص، آیات ۷۹ و ۸۰.</ref>.

# [[سرور]]: اصولا سرور در اهل صبر که صفت [[بهشتیان]] است، یک اصل است. از این رو آنان همواره مسرور به [[رضایت]] خداوندی هستند و نسبت به از دست دادن چیزی [[اندوهگین]] نمی‌شوند، بلکه مسرور هستند<ref>حدید، آیات ۲۲ و ۲۴؛ فرقان، آیه ۷۵.</ref>.

# [[شب‌زنده‌داری]]: شب را به صبح آوردن برای [[پروردگار]] با [[سجده]] و [[نماز]]، از خصلت‌های [[بندگان]] [[صبر]] پیشه [[خدا]] است. اصولا این‌گونه [[اعمال عبادی]] در تقویت روحیه صبوری و افزایش آن بسیار موثر است<ref>فرقان، آیات ۶۳ و ۶۴ و ۷۵.</ref>.

# [[شجاعت]]: [[ترس]] نداشتن صابران از [[مرگ]] و [[شهادت در راه خدا]] از دیگر خصلت‌های آنان است؛ زیرا در [[بینش توحیدی]] آنان تا [[اجل]] مسمی نرسد [[فرشتگان]] حافظ، مانع مرگ می‌شوند و هر چه به [[انسان]] در بیرون و درون می‌رسد بر اساس [[حکمت]] و [[مصلحت]] و [[مشیت الهی]] است<ref>حدید،‌آیات ۲۲ و ۲۳؛ آل عمران،‌آیات ۱۴۲ و ۱۴۳.</ref>.

# [[شرح صدر]]: صابران دارای شرح صدر و توان تحمل مخالفان هستند. پس باید این‌گونه شاخص‌های صبر را بشناسیم و در ایجاد و تقویت آن تلاش کنیم<ref>فصلت، آیات ۳۴ و ۳۵.</ref>.

# [[صلاح]]: صابران انسان‌هایی [[صالح]] و شایسته هستند. پس باید هر کار صالح را انجام دهیم تا به [[مقام]] صابران دست یابیم<ref>انبیاء آیات ۸۵ و ۸۶.</ref>.

# گذشت: [[عفو و گذشت]] از خطاکاران، از خصلت‌های صابران است و لذا هرگاه با خطاکاری در مسایل شخصی نه [[اجتماعی]] مواجه شدیم، از او بگذریم و نخواهیم [[تنبیه]] و [[مجازات]] کنیم<ref>یوسف، آیات ۹۲-۹۰؛ شوری، آیات ۴۰ و ۴۳.</ref>.

# مسالمت‌جویی: بندگان [[صابر]] خدا، افراد مسالمت‌جو و نیک‌رفتار در تعامل با [[جاهلان]] و [[سفیهان]] هستند<ref>فرقان، آیات ۶۳ و ۷۵؛ قصص، آیات ۵۴ و ۵۵.</ref>.

# [[منش]] کریمانه: [[صابران]] دارای روش و منش کریمانه در برخورد با [[باطل]] و باطل‌گرایان هستند و باید این‌گونه عمل کرد تا صبوری بیاموزیم و آن را تقویت کنیم<ref>فرقان، آیات ۷۲ و ۷۵.</ref>.

# موعظه‌پذیری: تنها صابران دارای زمینه پذیرش سخنان صاحبان [[علم]] و [[اهل]] پذیرش [[موعظه]] هستند<ref>قصص، آیه ۸۰.</ref>؛ چراکه از نظر [[قرآن]]، صابران، انسان‌هایی پندآموز و اهل [[تذکر]] می‌باشند<ref>رعد، آیات ۱۹ و ۲۲.</ref>.

# [[نیکوکاری]]: صابران از [[نیکوکاران]] و مورد [[محبت]] [[خداوند]] هستند<ref>آل عمران،‌ آیات ۱۴۶ و ۱۴۸.</ref>.